Novos motivos no Castriño de Conxo


Conxo rula 3A evidente mellora da visibilidade en datas recentes dos motivos insculturados do petróglifo do Castriño de Conxo debeuse producir ao noso entender principalmente como efecto, a curto ou medio prazo, da limpeza da alta e densa vexetación do xardín da veciña Finca Somoza. É este un valioso exemplo do delicado equilibrio no que se atopa a nosa arte rupestre, xacementos ao ar libre que resisten ao paso dos anos con silencio estoico expostos as inclemencias do noso clima e a presión antrópica nas súas máis diversas variedades, desde a explotación sostible do medio, as menos das veces, ata a explotación “extrema” do monte, como ocorre coas plantacións de especies alóctonas, os omnipresentes eucaliptais, xunto co uso de maquinaria pesada ou o seu aproveitamento lúdico dun xeito irresponsable con bicicletas ou vehículos a motor.

A limpeza da finca produciuse xa fai dous ou tres anos e o efecto inmediato que produciu foi un aumento da exposición aos ventos e á luz solar do afloramento rochoso. O borde inferior da laxe é o máis exposto na actualidade, en contraste coa súa situación anterior que se traducía nunha maior presenza de comunidades de liques e musgos na superficie. Unha maior aireación e maior exposición á luz solar provocou en moi poucos anos a desaparición de gran cantidade dos musgos e liques presentes.

Dada a sección en U moi aberta dos sucos característicos dos gravados prehistóricos desta estación a presenza destes musgos dificultaba moito a visualización dos motivos presentes, polo que a mingua desta vexetación colonizadora da superficie da rocha é o que fai posible que na actualidade se poidan apreciar detalles e novos motivos que pasaran desapercibidos nos anos 70 e 80, nas análises realizadas por A. de la Peña Santos ou M. J. Soto Barreiro.

Á suposta descuberta dun novo motivo por parte de Jose Barral, amante dos petróglifos xa coñecido por nós por ter sido o descubridor de varias estacións no veciño concello de Teo como o petróglifo de O Meau recentemente afectado por un incendio, únense outros novos motivos e tamén novos detalles de motivos xa descritos con anterioridade.

Espada e puñalNa visita nocturna realizada recentemente polo colectivo confirmamos a existencia da espada destacada por Jose. Trátase dunha espada de grandes dimensións coa mesma tipoloxía que outras desta laxe, con nervio central e dous laterais e  pequena empuñadura. A superficie na que foi gravada destaca pola súa verticalidade en contraposición á superficie superior inclinada pero con maior tendencia á horizontalidade. A esquerda desta puidemos observar a existencia dunha segunda arma de menores dimensións que podería corresponder con un puñal. Deixamos aos especialistas a determinación da súa tipoloxía. Sobre a punta da espada observamos a presenza de trazos, un posible mango decorado con pequenas liñas e unha posible folla de machado. Estes trazos semellan superpostos e a súa correcta descrición requirirá dun estudo mais pormenorizado e da súa observación baixo diferentes condicións lumínicas. Atópanse estes motivos situados no extremo esquerdo inferior da laxe.

No borde inferior, en posición central puidemos observar a presenza de unha nova alabarda de pequenas dimensións con representación de detalles na folla similares aos das alabardas xa coñecidas con anterioridade.Conxo rula 4 A disposición desta arma tamén é similar ao doutras armas da laxe, en paralelo a outra alabarda e ordenadas no mesmo sentido que a superficie da laxe cada unha delas aparece orientada en sentido contrario a outra á imaxe de dous pares de espadas/puñais presentes na laxe. Esta nova alabarda relaciónase no extremo do mango con un círculo ou cadrado con bordes redondeados e coviña central.

Non son estes os únicos novos motivos observados. Puidemos observar varios trazos conformando posibles puñais incompletos, outro círculo con coviña central e outros sucos, outro escaleriforme ou mango adornado con liñas horizontais,… Mais estes motivos requiren de un mellor estudo para poder facer unha descrición máis completa. O mesmo ocorre cos novos detalles observados nos escutiformes descritos con anterioridade como incompletos. Deixamos pendente a mellora da súa descrición ata que nós ou outros fagan unha análise mais pausada e completa a través doutros medios técnicos.

EscutiformeQuixemos con esta pequena entrada adiantar estes datos co obxecto de animar aos estudosos da nosa arte rupestre a facer unha revisión desta senlleira estación que sirva para acadar un máis completo coñecemento da mesma que poida axudar á súa, máis que merecida, posta en valor por parte das nosas administracións e así achegar a todos os públicos este excelente exemplo da nosa arte rupestre prehistórica nun concello como o de Santiago de Compostela, Patrimonio da Humanidade, que sempre lle deu as costas.

Para saber máis:

A memoria das pedras


Pedragueiras

Loba, a nosa Presidenta Honoraria facendo a primeira valoración.

Fronte a desmemoria das nosas administracións os gravados inscritos en moitas das laxes espalladas polos nosos montes actúan como obstinados garantes da fráxil memoria do noso pasado. Unha destas laxes é a de As Pedragueiras no concello de Muros. No mes de abril deste ano tivemos coñecemento da súa existencia. A Voz de Galicia fíxose eco da nova e os dirixentes do concello non tardaron en afirmar que farían todo o posible por catalogala e instar á Dirección Xeral de Patrimonio ao seu estudo. Pouco despois a RTVG tamén recolleu a nova. Semellaba que as bases para a súa recuperación estaban afianzadas.

Medio ano despois, ó non ter ningunha nova ao respecto, procedimos a informar ao concello vía carta certificada aportando os datos e imaxes que recompilaramos sobre a estación. Pasou de novo mais dun mes e seguimos sen ter novas polo que non desesperamos e seguimos a traballar para que as administracións cumpran coas obrigas que a lei lles impón en relación ao noso patrimonio.

Na maior brevidade posible publicaremos ampliada esa información que remitimos ao concello. De momento adiantamos a ruta a seguir desde a Laxe das Rodas para visitar o petróglifo das Pedragueiras co obxecto de que non permaneza por mais tempo no esquecemento e que todo aquel que desexe coñecela o teña mais doado. Publicámola en wikiloc e animamos a todos a visitala e a facer o posible para que se inicie o seu estudo e posta en valor facendo asequible aquelo que por dereito nos pertence a todos.

Aquí tedes a ligazón á ruta: De Laxe das Rodas ás Pedragueiras

Un petróglifo con vistas


Santa Tegra

O castro de Santa Trega encabeza todos os anos a lista dos lugares arqueolóxicos máis visitados do noso rico patrimonio, mais pode que pola beleza do enclave natural no que se asenta  ou pola  súa monumentalidade os numerosos e moi interesantes petróglifos existentes tanto no seu interior como na contorna inmediata adoitan ser esquecidos polos visitantes que se achegan a desfrutar de este fermoso lugar.

Pola contra os estudosos e afeccionados a nosa arte rupestre si lle prestaron atención a estes gravados desde tempo atrás (Calvo, 1924; Jalhay, 1934; Mergelina, 1944), principalmente por tres motivos: por tratarse do entorno castrexo de Galiza con maior número de grabados rupestres documentados, pola inusual presenza de gran cantidade de espirais e finalmente por ter sido utilizados como referentes para situar o límite cronolóxico da arte rupestre galega (Peña Santos, 1986; Costas Goberna, 1988), conclusión extraída polos estudosos da aparente falta de interese cara esta manifestación por parte dos habitantes do castro o teren construido sobre varias das rochas con motivos insculturados.

Os membros do Colectivo A Rula pese a non poderen presumir de moita máis evolución que os habitantes do Trega si amosamos  un maior interese cara os nosos petróglifos polo que levamos feito algunha que outra escapadiña para visitalos. Nunha destas visitas, o noso secretario localizou unha nova laxe inédita, e non catalogada ata o momento, que na actualidade forma parte do vestíbulo dunha das cabanas reconstruídas nos anos 1965 e 1972.

Santa Tegra cabana

Cabana en cuxo interior atópase o gravado

A laxe presenta dous sinxelos motivos cun suco en U moi erosionado. Trátase dunha combinación de dous círculos concéntricos con coviña central e un segundo círculo simple máis erosionado case imperceptible con luz natural. Ambos motivos son de pequenas dimensións e a maior presenta unha “especie” de posible apéndice configurado máis por medio do volume que por medio de sucos.

A pedra na que se sitúan semella ter sido reutilizada para a construcción ou posterior reconstrucción da cabana descoñecéndose a súa orixe, mais non semella moi arriscado propor un lugar próximo vista a similitude estilística con outros motivos coñecidos do interior do castro.

Xa para rematar compre sinalar as fermosas vistas das ruínas das construcións castrexas que se poden contemplar desde a actual ubicación da gravura recollidas nas seguintes imaxes producto do bo facer da nosa fichaxe do sur.

Santa Tegra-2

Santa Tegra-3

Coordenadas UTM (Datum WGS84): 29 T 510839 4637870

Para saber mais: