Santiago Sas é o descubridor deste novo xacemento rupestre. A el debémoslle o pequeno, pero valioso, avance que implica o coñecemento dunha nova pedra gravada. A descuberta foi casual. A finais de febreiro, Santiago estaba traballando coa súa brigada forestal nun monte queimado moi cerca do inicio da coñecida Costa do Sal, no norte do concello de Aranga. Algo espertou a súa curiosidade cando puxo atención nunha pequena laxe.

“As miñas inquedanzas e respecto polo noso patrimonio”, nas súas palabras, fixeron o resto. Comunicoulle a descuberta ao seu superior pero, non lle pareceu suficiente e tamén se puxo en contacto con nós.

A continuación, facemos unha primeira aproximación a este xacemento de arte rupestre prehistórica de motivos propios da nosa Arte Atlántica.

O petróglifo de Regalados

Localízase o xacemento nun monte queimado de superficies chans situado no extremo oeste da parroquia de San Pedro de Feás, a menos de 350 metros ao leste do límite coa parroquia de Santa María de Ois, no veciño concello de Coirós. Coordenadas WGS84 N43 13.237, W 8 04.603 / UTM 29N 574987 4785727.

Os xacementos arqueolóxicos coñecidos máis próximos están a pouco máis dun quilómetro en dirección suroeste atópase a grande necrópole megalítica do Monte da Retorta (GA 15027016-24) no concello de Coirós, con 14 mámoas catalogadas, ou 15 se contamos a próxima mámoa da Costa do Sal (GA15027015). A un quilómetro e medio en dirección norte están os petróglifos de Cruz de Curra e de Rivadevila. En dirección surleste, a 2,5 km, localízase a mámoa da Carpaceira e ao seu carón a mámoa da Pedra Chantada. Na mesma dirección, máis ao sur, a mámoa das Trapelas.

É unha laxe de granito de gran fino, de forma alongada, apenas destacada sobre o terreo uns 35 centímetros na parte máis alta cunha superficie irregular, aparentemente pouco axeitada para acoller gravados. A superficie, debido aos lumes forestais, está afectada pola meteorización que produciu múltiples desprendementos de minerais da rocha que alteraron gravemente os gravados.

A pesar de todo isto identificamos 8 motivos circulares. Todos presentan sucos moi esvaídos. Os tres mellor conservados sitúanse na zona central (A, B e C), a máis elevada da laxe. O situado máis ao leste (A) ten dous círculos concéntricos, coviña central e un radio que o atravesa. Os outros dous (B e C) son de maior tamaño pero neles só se distinguen os seus círculos exteriores e as coviñas centrais. Destes dous últimos parten catro e dous sucos rectos respectivamente que conforman figuras máis complexas que non conseguimos identificar. Ao carón do motivo A apréciase unha pequena combinación (F) formada por círculo, coviña central e longo radio de saída en dirección leste. Ao lado do motivo C vese outro motivo circular (D) de dimensións similares do que só se aprecia o círculo exterior.

Dos restantes motivos (E, G e H) só se conservan as coviñas centrais e pequenos restos dos seus aneis.

A modo de conclusión

Nun principio, a descuberta de Santiago semellaba un sinxelo panel con só dous motivos conservados pero grazas a unha análise en detalle e ao emprego da fotogrametría conseguimos identificar, a pesar do deficiente estado de conservación que presentan, un complexo panel con motivos que ocupan boa parte da súa superficie.

Procedemos a comunicar e solicitar á Dirección Xeral de Patrimonio a súa valoración e inclusión no Catálogo de Patrimonio Cultural como paso necesario para garantir a súa conservación.

Parabéns a Santiago Sas polo seu bo ollo, e grazas pola achega da información que nos permitiu facer este primeiro estudo desta nova laxe que incrementa o coñecemento da arte rupestre no noroeste da provincia da Coruña e o catálogo patrimonial do concello de Aranga.